Een hydraulische cilinder kan intern of extern lekken. Bij externe lekkage ziet u olie aan de buitenkant van de cilinder, bijvoorbeeld langs de stang, cilinderkop of een aansluiting.
Bij interne lekkage blijft de cilinder aan de buitenkant vaak droog. Toch kan hij zijn positie minder goed vasthouden, langzaam wegzakken of minder kracht leveren.
Het verschil herkennen is meestal niet zo moeilijk. De echte uitdaging is bepalen waar de lekkage ontstaat en wat de oorzaak is.
Hoe herkent u externe lekkage?
Komt hydrauliekolie zichtbaar naar buiten, dan is sprake van externe lekkage. Olie langs de cilinderstang wijst vaak in de richting van de stangafdichting.
Toch hoeft de afdichting zelf niet de oorspronkelijke oorzaak te zijn.
Een kras, roestputje of beschadiging in de chroomlaag beweegt tijdens iedere slag langs de afdichting. Ook slijtage van geleidingen of zijbelasting kan ervoor zorgen dat de afdichting ongelijk wordt belast.
Alleen een nieuw afdichtingspakket monteren kan het probleem dan tijdelijk oplossen, terwijl de lekkage later terugkomt.
Kijk daarom niet alleen naar waar de olie naar buiten komt, maar ook naar waarom de afdichting is gaan lekken.
Niet iedere oliefilm is direct een probleem
Een cilinderstang hoeft tijdens bedrijf niet volledig droog te zijn. Een zeer dunne oliefilm kan normaal zijn.
Let vooral op wanneer:
- olie zichtbaar op de stang blijft staan;
- olie zich bij de cilinderkop verzamelt;
- druppels ontstaan;
- de lekkage tijdens bedrijf toeneemt.
Kijk ook goed naar de plaats van beschadigingen op de stang. Een klein putje midden in het gedeelte dat door de afdichting loopt, kan meer problemen veroorzaken dan een grotere beschadiging buiten het werkgebied.
Wat gebeurt er bij interne lekkage?
In een dubbelwerkende hydraulische cilinder scheidt de zuiger twee oliekamers van elkaar. De zuigerafdichting voorkomt dat olie ongewenst van de ene naar de andere kamer stroomt.
Bij slijtage of beschadiging kan olie intern langs de zuiger passeren.
Dat kan bijvoorbeeld merkbaar worden doordat de cilinder:
- langzaam wegzakt;
- zijn positie niet goed vasthoudt;
- minder kracht levert;
- anders reageert dan normaal.
Een wegzakkende cilinder betekent echter niet automatisch dat de zuigerafdichting lek is.
De cilinder zakt weg, maar waar blijft de olie?
Wanneer een cilinder een constructie op positie houdt en langzaam begint te bewegen, is interne lekkage een logische verdachte.
Maar olie kan ook via andere onderdelen van het hydraulische circuit wegstromen, bijvoorbeeld via een stuurventiel, terugslagklep of houdventiel.
Aan de machine kan het symptoom vrijwel hetzelfde zijn.
De belangrijkste vraag is daarom niet direct:
Is de cilinder lek?
Maar:
Waar kan de olie naartoe?
Door naar het hele hydraulische circuit te kijken voorkomt u dat een cilinder onnodig wordt uitgebouwd terwijl de werkelijke oorzaak ergens anders zit.
Warm of koud geeft soms extra informatie
Hydrauliekolie wordt dunner wanneer de temperatuur stijgt. Slijtage en interne speling kunnen daardoor bij warme olie duidelijker merkbaar worden.
Een cilinder die koud goed op positie blijft maar na langere draaitijd sneller wegzakt, geeft dus nuttige informatie voor de diagnose.
Dat bewijst nog niet dat de lekkage in de cilinder zit. Ook ventielen kunnen bij warme olie meer interne lekkage vertonen.
Noteer daarom niet alleen wat er gebeurt, maar ook wanneer het probleem optreedt.
Eerst diagnose, daarna uitbouwen
Bij grotere cilinders kost demonteren vaak veel tijd. De constructie moet veilig worden gesteld, leidingen moeten worden losgenomen en de cilinder moet worden uitgebouwd en getransporteerd.
Het is daarom verstandig om vooraf zo goed mogelijk vast te stellen of de cilinder daadwerkelijk de oorzaak is.
Met drukmetingen en gerichte testen kan vaak onderscheid worden gemaakt tussen lekkage in de cilinder en lekkage elders in het hydraulische systeem.
Dergelijke testen moeten wel veilig en met kennis van de installatie worden uitgevoerd. Een belaste cilinder afsluiten of leidingen zomaar afdoppen kan opgesloten druk veroorzaken.
Kijk ook naar de machine rondom de cilinder
Blijkt de cilinder inderdaad te lekken, dan is de volgende vraag waarom dat is gebeurd.
Normale slijtage komt voor, maar bij terugkerende problemen is het verstandig ook naar de machine te kijken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- slechte uitlijning;
- versleten draaipunten;
- zwaar lopende lageringen;
- zijbelasting op de cilinder;
- vervorming van de constructie.
Een hydraulische cilinder is vooral bedoeld om in de lengterichting belast te worden. Zijbelasting kan geleidingen en afdichtingen versneld laten slijten.
Ongelijkmatige slijtage aan een geleiding of afdichting kan daarom een aanwijzing zijn dat het probleem niet alleen in de cilinder zit.
Wanneer moet u ingrijpen?
Daar bestaat geen vaste grens voor.
Een dunne oliefilm is iets anders dan een cilinder waarvan olie afdruppelt. Ook een langzaam wegzakkende cilinder moet altijd in de context van de toepassing worden beoordeeld.
Let daarbij op:
- veiligheid;
- belasting;
- bedrijfszekerheid;
- snelheid waarmee het probleem erger wordt;
- eisen van de machinebouwer;
- risico op vervuiling of milieuschade.
Een kleine lekkage bij een onbelaste toepassing vraagt om een andere beoordeling dan lekkage bij een cilinder die een zware last op hoogte houdt.
Praktische controles bij lekkage
Voordat u onderdelen vervangt, kunt u al een aantal dingen controleren:
- Maak de cilinder schoon. Zo ziet u waar verse olie werkelijk vandaan komt.
- Controleer de stang. Let op roest, putjes, krassen en bramen.
- Kijk waar de beschadiging zit. Schade in het werkgebied is extra belangrijk.
- Meet eventueel het wegzakken. Noteer hoeveel millimeter de cilinder in een vaste tijd verloopt.
- Vergelijk koud en warm gedrag. Verschillen kunnen helpen bij de diagnose.
- Controleer bij terugkerende lekkage ook de machine. Denk aan uitlijning, lagering en zijbelasting.
Zoek nooit met uw hand naar een hydraulisch lek. Hydrauliekolie onder hoge druk kan de huid binnendringen en ernstig letsel veroorzaken.
