Kennis en ervaring uit de werkplaats van Reedyk
Hoe herkent u het verschil tussen interne en externe lekkage van een hydraulische cilinder
Komt hydrauliekolie zichtbaar naar buiten langs de cilinderstang, cilinderkop of een aansluiting? Dan heeft u te maken met externe lekkage.
Blijft de cilinder aan de buitenkant droog, maar houdt hij zijn positie niet goed vast of levert hij minder kracht? Dan kan interne lekkage een oorzaak zijn. Olie passeert dan inwendig een afdichting, bijvoorbeeld langs de zuiger.
Dat verschil is niet zo ingewikkeld. Uitzoeken waar de lekkage precies ontstaat, is vaak het lastigste deel.
Externe lekkage: de afdichting is niet altijd de oorzaak
Olie langs de cilinderstang wijst vaak op de stangafdichting. Die houdt de olie immers binnen en dus ziet u het daar als eerste misgaan.
Maar een lekkende afdichting kan ook het gevolg zijn van iets anders.
Een kras, roestputje of beschadiging in de chroomlaag loopt bij iedere slag opnieuw langs de afdichting. Ook een versleten geleiding kan problemen geven. De stang krijgt dan meer ruimte en belast de afdichting niet meer mooi gelijkmatig.
In zo'n geval kunt u een heel nieuw afdichtingspakket monteren en de cilinder weer in elkaar zetten. Grote kans dat hij daarna weer droog is. Maar als de oorzaak niet is aangepakt, komt dezelfde lekkage gewoon weer snel terug.
Kijk daarom niet alleen waar de olie naar buiten komt, maar ook waarom.
Niet iedere oliefilm is meteen lekkage
Een cilinderstang hoeft tijdens bedrijf niet kurkdroog te zijn. Een zeer dunne oliefilm kan bij een normaal werkende afdichting voorkomen.
Anders wordt het wanneer olie zichtbaar op de stang blijft staan, zich bij de cilinderkop verzamelt of druppels gaat vormen.
Dan is het interessant om naar het patroon te kijken.
Verschijnt de olie steeds wanneer hetzelfde gedeelte van de stang langs de afdichting komt? Bekijk juist dat stuk dan goed. Een klein putje midden in het werkgebied kan meer schade veroorzaken dan een veel grotere roestplek op een deel van de stang dat nooit door de afdichting loopt.
De plek van een beschadiging zegt soms meer dan de grootte ervan.
Interne lekkage: droog aan de buitenkant
Bij interne lekkage ziet u geen olie op de vloer.
In een dubbelwerkende hydraulische cilinder scheidt de zuiger twee oliekamers van elkaar. De zuigerafdichting moet voorkomen dat olie ongewenst langs de zuiger stroomt. Raakt deze afdichting beschadigd of versleten, dan kan olie intern passeren.
Afhankelijk van de belasting en de opbouw van het hydraulische circuit kan dat merkbaar worden doordat de cilinder minder goed op positie blijft, minder kracht levert of anders reageert dan normaal.
Maar hier gaat het in de praktijk ook regelmatig mis met de diagnose.
Een cilinder die langzaam wegzakt bewijst namelijk nog niet dat de zuigerafdichting lek is.
De cilinder zakt. Waar blijft de olie?
Stel dat een hydraulische cilinder een constructie op positie houdt. De installatie stopt en na verloop van tijd begint de cilinder langzaam te bewegen.
Interne lekkage in de cilinder is dan een logische verdachte.
Maar de olie kan ook een andere weg vinden. Via een stuurventiel bijvoorbeeld, of via een terugslagklep, houdventiel of een ander onderdeel in het hydraulische circuit. Aan de machine ziet u in beide gevallen ongeveer hetzelfde.
Daarom is de nuttigste vraag niet meteen:
Is de cilinder lek?
Maar:
Waar kan de olie naartoe?
Die vraag dwingt u om naar het hele circuit te kijken in plaats van alleen naar het onderdeel dat beweegt.
Warm of koud kan een aanwijzing geven
Hydrauliekolie wordt dunner naarmate deze warmer wordt. Spelingen en slijtage die koud nauwelijks opvallen, kunnen daardoor bij warme olie duidelijker merkbaar worden. Een cilinder die 's ochtends zijn positie goed houdt maar na een uur draaien sneller verloopt, geeft dus nuttige informatie.
Dat bewijst nog steeds niet dat de lekkage in de cilinder zit. Ook interne lekkage in ventielen kan temperatuurafhankelijk zijn.
Maar voor de diagnose is het wel een belangrijk stukje van de puzzel.
Kijk en noteer daarom niet alleen wat de machine doet, maar ook wanneer.
Eerst de oorzaak vinden, dan de cilinder uitbouwen
Bij een kleine cilinder is demonteren misschien zo gebeurd. Bij grotere installaties is dat een ander verhaal. Constructie veiligstellen, leidingen los, hijsen, transporteren en later alles weer terugbouwen kost tijd.
Dan wilt u liever vooraf weten dat u het juiste onderdeel op de werkbank legt.
Door drukmetingen en gerichte testen aan het hydraulische circuit kan vaak beter worden bepaald of de lekkage in de cilinder zit of ergens anders.
Dat soort testen vraagt wel kennis van het systeem. Een belaste cilinder afsluiten of zomaar leidingen afdoppen kan gevaarlijke opgesloten drukken veroorzaken. Dat is geen proef om even op gevoel uit te voeren.
Kijk ook naar de machine rond de cilinder
Blijkt de cilinder inderdaad de oorzaak, dan begint de volgende vraag: waarom is hij gaan lekken?
Normale slijtage bestaat natuurlijk. Afdichtingen gaan niet eeuwig mee.
Maar zeker wanneer een cilinder relatief snel opnieuw problemen geeft, is het verstandig om verder te kijken.
Een slecht uitgelijnde constructie, een zwaar lopend draaipunt of versleten lagering kan zijwaartse krachten op de cilinder veroorzaken. Daar is een hydraulische cilinder niet voor bedoeld. De stang en zuiger horen vooral in de lengterichting belast te worden.
Bij zijbelasting krijgen geleidingen en afdichtingen het een stuk zwaarder.
Soms ziet u dat terug als ongelijkmatige slijtage: één kant van een geleiding of afdichting is duidelijk verder versleten dan de andere. Dat is waardevolle informatie. Niet alleen over de cilinder, maar ook over de machine waarin hij zit.
Wanneer moet u er iets aan doen?
Daar bestaat geen universele grens voor.
Een dunne oliefilm op een cilinderstang is iets anders dan een cilinder waar olie vanaf druppelt. En een cilinder die langzaam verloopt in een niet-kritische toepassing vraagt om een andere beoordeling dan een cilinder die een zware last veilig op hoogte moet houden.
Voor interne lekkage geldt daarom ook niet één bruikbare regel als: zoveel millimeter per uur is altijd toegestaan.
De toepassing bepaalt wat acceptabel is. Kijk naar veiligheid, belasting, bedrijfszekerheid en eventuele toleranties van de machinebouwer.
Bij externe lekkage spelen daarnaast vervuiling en milieu mee. Een klein lek boven een opvangbak is iets anders dan dezelfde lekkage boven een productielijn, water of de openbare weg.
Praktische tips bij een lekkende hydraulische cilinder
Doe voordat de gereedschapskist opengaat, eerst één stap terug: wat ziet u precies, wanneer gebeurt het en waar kan de olie naartoe?
Met die drie vragen komt u meestal een stuk verder dan met zomaar onderdelen vervangen.
Een lekkage beoordelen begint vaak met een paar simpele controles. Daarmee kunt u soms al veel uitsluiten voordat de cilinder wordt gedemonteerd.
- Maak eerst schoon. Zo ziet u waar verse olie echt vandaan komt
- Controleer de stang. Let op roest, putjes, krassen en bramen
- Kijk waar de schade zit. Een klein putje in het loopvlak kan meer kwaad dan een grote plek erbuiten
- Meet het wegzakken. Noteer hoeveel millimeter de cilinder in een vaste tijd verloopt
- Vergelijk koud en warm. Verschil kan wijzen op interne lekkage of slijtage
- Komt het probleem terug? Controleer ook uitlijning, draaipunten en zijbelasting
- Zoek nooit met uw hand naar een lek. Hydrauliekolie onder druk kan ernstig letsel veroorzaken.
Hulp of advies nodig bij uw lekkende hydraulische cilinder?
Bel of mail ons. Stuur duidelijke foto’s en informatie over de toepassing en de klacht.
Op basis daarvan kunnen we beoordelen welke aanpak voor de hand ligt en een prijsopgave voor reparatie, revisie of vervanging maken. Is eerst verder onderzoek nodig, dan stemmen we dat met u af.